درباره جایزه
تاریخچه جایزه ملی کیفیت

کیفیت با توجه به پیش بینی های سند چشم انداز بیست ساله ، در امر توسعه کشور، یک معیار و محور استراتژیک محسوب می گردد. برای دستیابی به جایگاه اول اقتصادی ، علمی و فناوری تعیین شده در این برنامه ، لازم است اصول نوین مدیریت و قواعد حضور در بازارهای جهانی را بیاموزیم و به اجرا در آوریم. مهمترین این اصول رعایت کیفیت در تمامی ابعاد آن ، اجرا و استقرار ابزار ها و سیستم های مدیریت کیفیت ، الگوبرداری و استفاده از روش های سنجش و اندازه گیری معیارهای موفقیت است.

در اجرای این امر، پس از عنوان مبحث کیفیت در قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور، و اعلام شفاف آن در برنامه های چهارم و پنجم ،  طرح شکل گیری جایزه ملی کیفیت ایران عنوان گردید. پس از برگزاری جلسات متعدد، طرح جایزه ملی کیفیت ایران توسط سازمان ملی استاندارد ایران به شورای عالی استاندارد ارائه شد و در تاریخ 15 خرداد 1381، در یکصد و دومین جلسه این شورا، تشکیل جایزه ملی کیفیت ایران تصویب و جهت اجرا به سازمان ملی استاندارد ایران ابلاغ گردید. در این مرحله بر اساس نظرات کمیته فنی ، پس از برگزاری جلسات کارشناسی متعدد، مدل بنیاد کیفیت اروپا (EFQM) به عنوان مبنای مدل جایزه ملی کیفیت ایران انتخاب گردید و روز ۱۸ آبان که توسط شورای عالی فرهنگ عمومی به عنوان روز ملی کیفیت نام گذاری شده است، بعنوان روز اعطای جوایز برگزیده شد.

تجارب اجرای چهار دوره برگزاری جایزه بر اساس مدل EFQM ،‌ با وجود حصول دستاوردهای عمده در سطح سازمان ها ، نمایانگر آن بود که این مدل، بدلیل تفاوت فرهنگی و سطح بلوغ سازمانهای کشور ما ،  امکان ارزیابی واقعی شرایط و موفقیت سازمان در حوزه یک محصول خاص را دارا نمی باشد. لذا طراحی مدل نوینی که قادر به ارزیابی ابعاد کیفیت محصول در چارچوب فعالیت های پشتیبانی مناسب در یک سازمان باشد در دستور کار قرار گرفت. مدلی که مدیریت کیفیت محصول را بیشتر مد نظر داشته باشد و بتواند جایگاه کیفیت را از دید مشتری ، به طور خاص ، در سازمان تعریف نماید. مسئولیت بازنگری و بومی سازی مدل از طرف سازمان ملی استاندارد ایران بر عهده انجمن مدیریت کیفیت ایران گذاشته شد .

مدل نوین با عنوان ” مدل INQA (Iran National Quality Award ) ” در سال ۱۳۸۷ ، به تصویب کمیته فنی و شورای سیاست گذاری جایزه رسید و اجرایی شد. نتایج تحلیل آماری میزان حضور شرکت ها طی سالهای ۸۷ تاکنون ،‌ نمایانگر آن است که ابعاد مختلف فعالیت های کیفی در سازمان ها افزایش چشمگیری داشته است و در عین حال تعداد زیادی از سازمان ها ، ترغیب به اهتمام به کیفیت و انجام فعالیت های تعالی در مجموعه خود شده اند.

در پی این حضور گسترده و دستاوردهای غیر قابل انکار جایزه  برای سازمان ها،  جهت تسریع در امر دستیابی به برنامه های توسعه سطح کلان کشوری ، جایزه ملی کیفیت با تمرکز بر جوایز بخشی/موضوعی طراحی شد. جوایز بخشی  طبق مصوبه شماره ۱۰۴ شورای عالی استاندارد ، در بخش های مختلف اقتصادی با محوریت دستگاه هایی اجرایی تشکیل می گردد. آخرین ویرایش مدل جایزه ملی کیفیت ایران ، محور تمامی جوایز بخشی خواهد بود. جوایز بخشی در گروه های محصولی مختلف ، در فاز اول حضور در جایزه ، گواهینامه های تا سطح اشتهار را اعطا می نمایند و سازمان های بالاتر از سطح اشتهار خود را، برای حضور در جایزه ملی کیفیت ایران معرفی می نمایند.

تاکنون چند جایزه ملی کیفیت بخشی در سطح کشور طراحی شده است که عبارتند از جایزه ملی کیفیت غذا ، دارو و بهداشت ایران (INFDQA) با محوریت معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی ، و جایزه ملی کیفیت ارتباطات و فناوری اطلاعات (ICTINQA) با محوریت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات .

طرح جایزه موضوعی ملی کیفیت صنعت خودرو (AINQA) ، از سال ۹۰ در دستور کار سازمان ملی استاندارد ایران قرار گرفت . در سال ۹۱ کارگروه هایی جهت بررسی نحوه اجرای جایزه و تهیه راهنماهای تخصصی در حوزه های تامین ، تولید و خدمات فروش و پس از فروش با محوریت انجمن مدیریت کیفیت ایران تشکیل گردید. سند توافق نامه همکاری مشترک در برگزاری جایزه ملی کیفیت صنعت خودرو مابین وزارت صنعت، معدن و تجارت و انجمن مدیریت کیفیت ایران بعنوان مجری منعقد گردید. و اولین دوره اعطای جایزه در روز اول آبان سال ۱۳۹۳ با ارج گذاری به اقدامات ، تلاش ها و دستاوردهای سازمان های تولیدی و خدماتی در حوزه خودرو ،‌ جهت دستیابی به کیفیت مناسب محصول/خدمت برگزار می گردد.